Eski Çinliler Dünyanın Nasıl Olduğunu Nasıl Düşünüyorlardı?
Kayseri’nin dağlarına bakarken, bazen dünya gerçekten çok küçük gibi gelir. Hangi yönüne baksanız, bir dağ, bir bina, bir yol… Ama bir anda zihninizde, insanın varlığını, tüm bu küçük kayaları ve toprakları nasıl bir yer olarak algıladığını sorgulamaya başlarsınız. Bizim her gün gördüğümüz dünya, acaba bir zamanlar nasıl bir yere benziyordu? İşte o zaman, eski bir düşünce gelip sizi yakalar: Eski Çinliler dünyanın nasıl olduğunu düşünüyorlardı?
Bunu düşündüm bir sabah, günlüklerimi karıştırırken. Küçük bir yazı defterim vardı; hem düşündüklerimi hem de ne kadar sık sık hüsrana uğradığımı yazdığım bir defterdi. Hep bir değişim peşindeydim ama bazen, değişim sadece yer değiştiriyordu. İçimdeki o duygusal kargaşa, bana birden eski Çinlilerin felsefelerini hatırlattı. Onlar dünyayı nasıl düşünmüşlerdi? Onların bakış açısı, bugün hissettiklerime bir ışık tutabilir miydi?
Bir Gün Kayseri’nin Sokaklarında Gezdikçe…
Her şey bir sabah, Kayseri’nin soğuk havasını içine çekerken başladı. İçimdeki boşluk, adeta büyümeye başlamıştı. Okulda, hayatta, ilişkilerde; her şeyim ama bir o kadar da hiçbir şeyim yoktu. Bazen, her şeyin çok sabırlı bir şekilde geçtiğini düşünürdüm. Ama sabır mıydı bu? Yoksa tüm duygularımın, içimde birikmesi miydi? Bütün bu içsel karmaşa içinde, dünyanın düzenine dair bazı sorular da kafamı kemirmeye başlamıştı. O an, eski Çinlilerin dünya görüşü aklıma geldi.
Bir zamanlar, antik Çin’de, insanlar dünya ve evren hakkında farklı bir bakış açısına sahiptiler. Yani, onlar da bir şekilde bu boşluğu hissediyor muydu? Her şeyin ardında bir güç vardı. O güç, taolizmde “Dao” olarak biliniyordu. Yani, bir tür evrensel denge, akış. Hangi açıdan bakarsanız bakın, her şeyin içinde bir düzen vardı. Bir bütün vardı, ama biz bu bütünün parçalarıydık.
Bunu düşündükçe, günümüzle eski zamanların arasındaki o büyük farkı da hissediyorum. O zamanlar, insanın küçük bir varlık olduğuna, evrendeki her şeyin kendi akışını takip ettiğine inanırlardı. Her şeyin bir yolu vardı ve bu yolun dışında hiçbir şey yapılamazdı. Bu bakış açısı beni düşündürmüştü. O kadar karmaşık, o kadar kararsız hissediyordum ki… Belki de hayatın bir yolu vardı, ama ben bir türlü o yolda ilerleyemiyordum.
Dao ve Yin Yang: Dünyanın Dengesini Ararken
Eski Çinliler, evrenin düzenini anlamak için Dao’yu keşfetmişti. Dao, evrenin akışını ve birliğini simgeliyordu. Her şey bu akışa katılmalıydı; bu akışa karşı koyan her şey, dünyada dengenin bozulmasına yol açıyordu. Onlar, tüm evrenin, yin ve yang olarak iki zıt gücün birleşiminden oluştuğuna inanıyorlardı. Bu ikiliği, Kayseri’nin kışının soğukluğunda hissedebiliyordum. Bir yanda içimi ısıtan güneş, diğer yanda ise karanlık bulutlar vardı. Bu denge, belki de hayatımın o kaybolmuş duygusal dengesini de simgeliyordu.
Yin ve yang arasındaki denge, bana bir anlamda kendimi anlamam için yardımcı oldu. İçe kapanan, duygusal anlık boşluklarda kaybolan ben, aslında dışarıdaki dünyayla ne kadar uyumsuzdu? O yüzden o sabah, yürürken, her bir adımımın ve her bir nefesimin önemli olduğunu fark ettim. Çinliler, bu dengeyi sağlamak için ruhsal arayışlara girer, akışa uyum sağlamak için hayatlarını sadelikle sürdürürlerdi. Ben de tam bu noktada, “Yin Yang” felsefesiyle tanıştım. İçimdeki dengeyi bulmak için, her iki zıt yönü de kabul etmeliydim.
Küçük Bir An: Kayseri’deki Duygusal Fırtına
Bir gün, her zamankinden daha karışık bir ruh halindeydim. Bir arkadaşımın önerisiyle, Kayseri’nin ünlü Kayseri Kalesi’nin etrafında yürümeye karar verdim. Akşamın erken saatlerinde, kalenin etrafındaki sokaklarda yürürken, bu eski yapıların içine sıçrayan güneş ışığı beni bambaşka bir duygusal yolculuğa çıkarıverdi. Birden, o eski Çinli filozofların felsefeleri aklıma geldi. O günlerde, insanlar dünyayı bir bütün olarak görmek yerine, tek bir nokta üzerinden düşünürlerdi. Kayseri’nin dar sokaklarında, eski taşların arasından sızan ışık, bana o bütünün bir parçası olduğumu hatırlattı.
Biraz da yalnız kalmıştım o an. İçimdeki duygusal karışıklık, adeta bu dar sokaklara, taşlara, çarşıların renkli görüntüsüne dönüşmüştü. Ama bir yandan da bir rahatlama hissi vardı. Çünkü, eski Çinliler gibi düşünmeye başlamıştım: Dünya sadece benim değil, bizlerin. Bizim duygusal karmaşalarımız, evrenin büyük dengesine katkı sağlıyordu. Bir yanda büyük bir boşluk vardı, ama o boşluğu doldurmak için de bir yol vardı: Dao. Sadece doğru akışa, doğru dengeye adım atmak gerekiyordu.
Sonuç: Dünya ve Ben
O gün, Kayseri’nin sokaklarında, eski Çinlilerin dünya görüşünü düşündükçe, bir şey fark ettim. Onlar için dünya, bir dengeydi. Yaşadığım her duygusal karmaşayı, her hayal kırıklığını bir denge parçası olarak görmek, bana hayatın daha anlamlı geldiğini gösterdi. Dünyayı ve evreni anlamak, sadece dış dünyayı gözlemlemek değil, iç dünyamızı da kabul etmekti.
Belki de bu, insanın evrende var olma çabasıydı. Her bir adımımda, eski Çinlilerin evrenin düzenini keşfetme arayışını daha iyi anlıyorum. Dünya, sadece bir yer değil, bir bütün; biz de bu bütünün bir parçasıyız. Kayseri’nin taş sokaklarında yürürken, eski Çinlilerin bu derin felsefelerini içimde hissettim. Belki de dünyayı anlamak, gerçekten kendimizi anlamakla başlıyor. O zaman da Dao’nun yolunda, her adımda dengeyi buluyorduk.